38. rocznica zamknięcia wydziału elektrolizy Huty Aluminium

38. rocznica zamknięcia wydziału elektrolizy Huty Aluminium

07-01-2019

Dziś przypada 38. rocznica zamknięcia wydziału elektrolizy Huty Aluminium w Skawinie - 7 stycznia 1981 r., data ważna nie tylko dla Skawiny!  Decyzja wywalczona w czasie „Solidarności”, była przejawem obywatelskiego sprzeciwu i pierwszym znaczącym sukcesem tworzących się ruchów ekologicznych w PRL. 

 

Po kilkudziesięciu latach szkodliwiej dla ludzi i środowiska działalności lokalnej społeczności udało się doprowadzić do zamknięcia wydziału elektrolizy w Hucie Aluminium w Skawinie.  Jak pokazały badania prowadzone przez Akademię Medyczną i Akademię Wychowania Fizycznego w Krakowie, na skutek działalności Huty ujawniono liczne przypadki występowania fluorozy nie tylko u pracowników elektrolizy, ale nawet u dzieci zamieszkałych w Skawinie i okolicach. Dopiero na tym etapie rozpoczęła się dyskusja na temat ochrony zdrowia pracowników oraz mieszkańców Skawiny i okolic oraz degradacji środowiska naturalnego.

Skawińska Huta była jednym ze sztandarowych zakładów wybudowanych w ramach realizowanego w czasach stalinowskich planu 6-letniego. Hutę oddano do użytku  w lipcu 1954 r. Powstała na bazie prymitywnych już wówczas radzieckich technologii, wdrażanych przez inżynierów z huty w Zaporożu, wydzielała w procesie elektrolizy aluminium ogromne ilości zabójczego fluoru.

fot.: ze zbiorów Muzeum Regionalnego w Skawinie

Zapotrzebowanie PRL na aluminium, dla celów strategicznych jak i gospodarczych, stale rosło. Zwiększała się też produkcja skawińskiej huty - z 20 tys. ton w 1955 r. do 55 tys. ton tego metalu w 1980 r. Zatrudnienie w szczytowym okresie obejmowało 2,5 tys. osób.

Nacisk na coraz większą produkcję, nie szedł w parze z unowocześnianiem zakładu. Huta nadal skupiała się na produkcji surowcowej, w zbyt małym stopniu próbując zmieniać swój profil produkcji w stronę zakładu przetwórczego. Te same partyjne czynniki, które ulokowały hutę w aglomeracji krakowskiej, metodami cenzorskimi blokowały przed pracownikami i mieszkańcami informacje o szkodliwym oddziaływaniu zakładu na ludzi i otoczenie.

W latach 70. było to już jednak nie do ukrycia. Okolice huty stały się rejonem klęski ekologicznej. Fluor wydzielający się w trakcie elektrolizy oraz odpady poprodukcyjne porzucane na polach i sypane w drogi czyniły spustoszenie (zobacz dokument Polskiej Kroniki Filmowej). Niezdatna do picia woda, usychające drzewa, coraz więcej stwierdzanych chorób u ludzi dorosłych i deformacji u dzieci spowodowały, że żądania zamknięcia huty stały się powszechne.

fot.: ze zbiorów Muzeum Regionalnego w Skawinie


Po Sierpniu 1980 r., w czasie „Solidarności”, takie żądania zostały postawione publicznie. W sukurs przyszły publikacje w kierowanej przez Macieja Szumowskiego "Gazecie Krakowskiej". Ogromną rolę z likwidacji huty odegrał prof. Władysław Grodziński, założyciel Instytutu Biologii Środowiskowej Uniwersytetu Jagiellońskiego, jeden z prekursorów ruchów ekologicznych w PRL. Prof. Grodziński forsował konieczność podjęcia decyzji o wyeliminowaniu szkodliwej produkcji w Skawinie jako przewodniczącym Rady Ochrony Środowiska Miasta Krakowa. Wspierany był w tych działaniach przez aktywistów Polskiego Klubu Ekologicznego (sam też należał do grona jego współzałożycieli).

Dzięki społecznym naciskom, 7 stycznia 1981 r. prezydent Krakowa Józef Gajewicz i minister hutnictwa Zdzisław Szałajda podjęli decyzję o wygaszeniu działalności wydziału elektrolizy w skawińskiej hucie aluminium. Pozostała tylko nieszkodliwa dla środowiska, choć o wiele mniej znacząca dla przedsiębiorstwa, część przetwórcza. Huta zmieniła się w Zakłady Metalurgiczne Skawina.

źródło: nowahistoria.interia.pl

 

Obciążenie przemysłem i zanieczyszczeniami pozostaje cały czas na wysokim poziomie. Gmina Skawina podejmuje działania celem ustalenia poziomu stężeń zanieczyszczeń oraz wpływu funkcjonujących zakładów na stan zdrowia mieszkańców.

Źródło: PWSK/OP

« Powrót

Drukuj

Jakość powietrza

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Urząd Miasta i Gminy w Skawinie

Rynek 1, 32-050 Skawina

Tel. centrala: +48 12 277 01 00

Fax +48 12 277 01 10

urzad@um.skawina.net

Godziny pracy

Poniedziałek 8.00 - 17.00
Wtorek 7.30 - 15.30
Środa 7.30 - 15.30
Czwartek 7.30 - 15.30
Piątek 7.30 - 14.30

© 2009 by UMIG Skawina. Aplikacje internetowe i tworzenie stron WWW by ESC SA.